Muốn xếp sách thẻ tre, hãy nhìn cả mặt sau

如果(rú guǒ)一(yī)本(běn)书(shū)不是(bù shì)一(yī)张张(zhāng zhāng)纸(zhǐ)，而是(ér shì)一(yī)支支(zhī zhī)用(yòng)绳(shéng)连(lián)起来(qǐ lái)的(de)竹简(zhú jiǎn)，绳(shéng)断(duàn)以后(yǐ hòu)该(gāi)怎样(zěn yàng)排序(pái xù)？

Nếu một cuốn sách gồm những thẻ tre nối bằng dây thay vì các trang giấy, khi dây đứt thì xếp lại thứ tự thế nào?

当然(dāng rán)可以(kě yǐ)研究(yán jiū)文字(wén zì)，不过(bù guò)清华大学(qīng huá dà xué)收藏(shōu cáng)的(de)《系年(xì nián)》竹简(zhú jiǎn)，还(hái)在(zài)背面(bèi miàn)留下(liú xià)了(le)线索(xiàn suǒ)。

Dĩ nhiên có thể nghiên cứu chữ viết, nhưng các thẻ tre “Hệ niên” do Đại học Thanh Hoa lưu giữ còn có dấu vết ở mặt sau.

其中(qí zhōng)一(yī)类(lèi)线索(xiàn suǒ)，是(shì)斜(xié)着(zhe)经过(jīng guò)多(duō)支(zhī)竹简(zhú jiǎn)的(de)刻痕(kè hén)。

Một loại dấu vết là đường khắc chéo đi qua nhiều thẻ tre.

研究者(yán jiū zhě)据(jù)此(cǐ)辨认(biàn rèn)竹材(zhú cái)原本(yuán běn)相邻(xiāng lín)的(de)关系(guān xì)，帮助(bāng zhù)恢复(huī fù)紧密(jǐn mì)相接(xiāng jiē)的(de)排列(pái liè)。

Nhờ đó, các nhà nghiên cứu nhận ra những phần tre vốn kề nhau, hỗ trợ phục hồi cách xếp khít.

这里(zhè lǐ)读(dú)的(de)不是(bù shì)一(yī)句(jù)古文(gǔ wén)，而是(ér shì)材料(cái liào)自己(zì jǐ)留下(liú xià)的(de)连接(lián jiē)关系(guān xì)。

Điều được đọc ở đây không phải một câu văn cổ mà là quan hệ nối tiếp do chính vật liệu để lại.

然而(rán ér)，编号(biān hào)也(yě)不是(bù shì)绝对(jué duì)不会(bù huì)错(cuò)：研究者(yán jiū zhě)发现(fā xiàn)了(le)重复(chóng fù)写号(xiě hào)和(hé)漏号(lòu hào)的(de)现象(xiàn xiàng)。

Tuy nhiên, số thứ tự cũng không tuyệt đối chính xác: các nhà nghiên cứu đã phát hiện số bị viết lặp và bị bỏ sót.

刻痕(kè hén)和(hé)编号(biān hào)提供(tí gōng)不同(bù tóng)的(de)帮助(bāng zhù)，也(yě)都(dōu)需要(xū yào)结合(jié hé)实物(shí wù)细节(xì jié)来(lái)理解(lǐ jiě)。

Đường khắc và số thứ tự hỗ trợ theo những cách khác nhau, và đều cần được hiểu cùng các chi tiết của hiện vật.

一(yī)本(běn)古书(gǔ shū)的(de)背面(bèi miàn)，可能(kě néng)保存(bǎo cún)着(zhe)它(tā)怎样(zěn yàng)成为(chéng wéi)一(yī)本(běn)书(shū)的(de)答案(dá àn)。

Mặt sau của một cuốn sách cổ có thể lưu lời giải về cách nó được ghép thành sách.